03:50
26.06.2019

официальный сайт
www.shinnik.by
Пятница, 16 Август 2013
«Мой родны кут…»

...В продолжение слов великого песняра можно сказать: «Как ты нам мил, дорог, как мы гордимся твоей славной историей». Подтверждая это, вот уже 10 лет мы, члены клуба любителей бега «Крынiца», сплавляемся по рекам Беларуси.

Просмотрев географию походов и заглянув в историю, убедились еще раз, что наша земля славится подвигами не только минувшего века. Еще при молодом Петре I на нашей земле отстаивалась свобода России. Проплывая по Березине под Борисовом, по Днепру под Шкловом и в Могилеве, мы оказывались в местах, через которые в XVIII веке прошла Северная война со Швецией. В этом году нам захотелось побывать еще в одном месте, связанном с тем временем. Это река Сож и город Славгород.

Но перед этим мы побывали в деревне Лесной. Здесь в 1708 году русские войска одержали первую значимую победу в войне со Швецией. К 200-летию победы у Лесной здесь возведен мемориальный комплекс: обелиск и храм Святых Петра и Павла. А к 300-летию – открыт музей воинской славы. Мы совершили экскурсию по музею и, переполненные гордостью, отправились в Славгород.

От величественной панорамы, открывшейся нам, захватило дух. Город стоял на взгорке, а внизу простиралась пойма рек Прони и Сожа, которые через 300 метров сливались воедино. Непросто было спускаться с такой высоты, ведь груз у нас был немаленький, а лестницу можно смело сравнить с Потемкинской, только угол наклона будет покруче. Через час наши плавательные средства были уже на чистой воде Прони. Мы отталкиваемся от берега, и через несколько минут стремительно входим в Сож. Впереди нас ждало еще одно удивительное место – гидрологический памятник природы республиканского значения, уникальная природная жемчужина, которой более 1000 лет – Голубая криница или Синий колодец. Озеро с голубовато-изумрудным цветом чистейшей воды. Голубая криница – то место, где по легенде в 988 году славянское племя радимичей приняло крещение. С тех пор каждый год 14 августа здесь проходят богослужения и собираются тысячи паломников из Беларуси, России, Украины.

Мы должны были найти приток Сожа речушку Голуба, сделать стоянку и побывать на кринице. Заросшие кустами берега надежно закрыли от глаз это место, и мы проплыли мимо. Но через неделю после похода мы вернулись сюда по суше, так что можем с чистой совестью сказать: «Мы там были».

Выбирая маршрут похода, мы знали, что во время аварии на ЧАЭС над этим краем пронеслась черная туча беды. Мы боялись, что впереди нас ждет безлюдная дикая природа. Но этого не произошло. Мы постоянно встречали рыбаков. А на стоянке у деревни Гайшин утром нас разбудили деревенские петухи, и глазам открылась асфальтированная дорога, цветы в палисадниках, а на другой стороне – новые дома, заботливо подвязанные на грядках гладиолусы, работающий магазин, бегающие дети. И аисты безмятежно и равнодушно взирающие на нас с высоты своего гнезда.

В этом году свою команду мы назвали «Сож-жители». Да, на короткое время мы стали жителями этой удивительно спокойной реки с чистой прохладной водой, с песчаными пляжами, изобилием рыбы, с лугами, пьянящим запахом трав. В этот раз шатром над нами раскинулись огромные плакучие ивы, неназойливо напоминающие о себе слезинками. Своим присутствием, звуками гармони, песнями, юмором мы разбудили привычную для этих мест тишину, жизнеутверждающей энергетикой приветствовали жителей и природу этого края. И мы верим, что белые аисты – истинные хозяева этих мест, станут символом возрождения земли нашей любви.

Тамара КИЗАТОВА, председатель клуба любителей бега «Крынiца».
Фото участников похода.

Бобруйский горисполком Бобруйский горисполком
ЭТО ИНТЕРЕСНО ЗНАТЬ...
10 фактаў пра беларускую мову
10 фактаў пра беларускую мову

1. Дыялектная мова багацейшая за літаратурную
Слоўнік літаратурнай беларускай мовы налічвае прыкладна 250 - 500 тыс.слоў. У дыялектнай мове (агульная назва для гаворак людзей у пэўным рэгіёне) — каля 1,5−2 млн слоў.

2. У беларускай мове тры алфавіты (графічныя сістэмы)
На сённяшні дзень афіцыйна ўжываецца кірылічны алфавіт, які існуе з XIV ст. У XVI ст. з’явілася лацінка. Ёй пісаліся творы беларускай літаратуры XIX ст. На пачатку XX ст. кірылічны і лацінскі алфавіты суіснавалі разам. Так пэўны час газета «Наша ніва» друкавала тэксты на дзвюх графічных сістэмах, каб усе беларусы разумелі напісанае, таму што каталікі звыклі да лацінкі, а праваслаўныя разумелі толькі кірыліцу.

Зараз лацінка ўжываецца ў тапаніміцы — назвах геаграфічных аб’ектаў. Таксама ёй карыстаюцца ў побытавых зносінах беларусы, якія лічаць лацінку больш зручнай сістэмай для перадачы асаблівасцяў беларускага маўлення.

З XIV ст. на Беларусі пачалі сяліцца татары, якія трапілі ў палон падчас набегаў Арды. Паступова яны асіміляваліся, і ў выніку з’явіліся кітабы — кнігі, напісаныя па-беларуску арабскай вяззю.

3. Беларуская мова існуе ў двух правапісах
У 1918-м годзе мовазнаўца і грамадска-палітычны дзеяч Браніслаў Тарашкевіч выдаў «Беларускую граматыку для школ» кірыліцай і лацінкай. Гэта была першая практычная граматыка. Распрацаваны ім правапіс называецца класічным, або «тарашкевіцай».

З 1933-га года ў выніку разгортвання русіфікацыі замацавалася так званая «наркамаўка». Гэты правапіс рэфармаваўся двойчы: у 1956-м годзе і ў 2008-м. Апошнім варыянтам мы карыстаемся сёння.

4. Толькі ў беларускай мове ёсць літара Ў
Гэта адметнасць беларускай мовы ўвасоблена ў помніку, які знаходзіцца ў Полацку. Над скульптурай працаваў мастак і дызайнер Ігар Куржалаў.

5. Беларуская мова знаходзіцца пад пагрозай знікнення
У паўсядзённых зносінах ёй карыстаецца малы працэнт насельніцтва. Толькі ⅔ беларусаў размаўляе на роднай мове ў побыце. Часцей беларуская мова ўжываецца на дзяржаўных тэле- і радыёканалах, у перыядычных выданнях, справаводстве.

6. Тры стагоддзі беларуская мова была дзяржаўнай у ВКЛ
З XIV ст. і да 1696 года беларуская мова была афіцыйнай мовай Вялікага Княства Літоўскага. Пасля аб’яднання ВКЛ і Караўлества Польскага ў 1569-м годзе пачалася паланізацыя насельніцтва Княства. Скончылася гэта поўным выцясненнем беларускай мовы з афіцыйнага ўжытку. З 1696-га года справаводства Рэчы Паспалітай было пераведзена на польскую мову. З таго часу беларуская мова ўжывалася ў побыце.

7. Не па-беларуску і не па-руску, а на трасянцы
Сумесь беларускай і рускай мовы называецца «трасянка». У прамым сэнсе яно абазначае сена нізкай якасці, якое ўтвараецца ад спалучэння сухой і свежаскошанай травы. Ва ўкраінскай мове таксама ёсць падобная з’ява і называецца яна «суржык».

8. Для беларускай мовы не характэрны дзеепрыметнікі цяперашняга часу
Дзеепрыметнікі цяперашняга часу (сплючы чалавек, маючыя дадзеныя) — чужынцы ў беларускай мове. Яны ўжываюцца толькі ва ўстойлівых спалучэннях (бягучы год, дзеючая асоба), характэрных для навуковага і афіцыйнага стыляў. У іншых выпадках гэта парушэнне літаратурнай мовы.

9. Некалі беларуская мова мела статус адзінай дзяржаўнай мовы ў Беларусі
У 1990-м годзе быў прыняты закон «Аб мовах», згодна з якім беларуская мова прызнавалася адзінай дзяржаўнай мовай незалежнай Рэспублікі Беларусь. Але пасля рэферэндуму 1995-га года статус дзяржаўнай набыла і руская мова. Дарэчы, прапанову ўрада вярнуць рускай мове статус дзяржаўнай падтрымала большасць беларусаў. Мяркуецца, насельніцтву было цяжка пасля савецкіх часоў адразу перайсці на беларускую мову ва ўсіх сферах зносін. Людзі элементарна яе не ведалі. Зараз, як бачым, прыярытэт у зносінах мы аддаём рускай мове.

10. У беларускім алфавіце 32 літары
Наш алфавіт не мае літар Щ, Ъ. Замест цвёрдага знака мы ўжываем апостраф (‘). Дыграфы ДЗ і ДЖ не ўваходзяць у алфавіт, бо гэта спалучэнне дзвюх літар для абазначэння адпаведных гукаў.

По материалам: schools.by


© «Шинник», 2015
Использование материалов разрешено только с размещением активной ссылки на наш сайт.

ОТКРЫТОЕ АКЦИОНЕРНОЕ ОБЩЕСТВО